Zasiłek opiekuńczy na osobę starszą – komu się należy, jak go dostać? Zobacz, jak wygląda wsparcie dla opiekunów w Polsce i Niemczech

Zdarza się, że sytuacja wymaga nagłej decyzji – ktoś bliski potrzebuje Twojej opieki, a Ty próbujesz zorientować się, czy możesz liczyć na jakiekolwiek wsparcie finansowe. I tutaj zaczyna się cała seria pytań: czy zasiłek opiekuńczy na osobę starszą w ogóle mi przysługuje? Co z zatrudnieniem w Niemczech? Jak to wygląda z punktu widzenia ZUS-u, a jak Pflegekasse?

Wolisz posłuchać niż czytać?
Poniżej znajdziesz skróconą wersję wpisu w formie audio. To najważniejsze informacje w wygodnej do odsłuchu formie – idealne, jeśli chcesz szybko dowiedzieć się, o czym jest artykuł.

Nie zawsze odpowiedzi są jasne, bo przepisy różnią się w zależności od kraju, formy zatrudnienia i sytuacji rodzinnej. A przecież nie chodzi o fikcyjne scenariusze, tylko o prawdziwe życie, w którym opieka nad seniorem to ogromna odpowiedzialność – i często także ogromne koszty. Dlatego warto uporządkować fakty i sprawdzić, kto może pobierać zasiłek opiekuńczy na starszą osobę oraz jakie warunki trzeba spełnić, by nie utknąć w biurokracji, kiedy liczy się każda godzina.

ZUS, zwolnienie i 14 dni wolnego – komu przysługuje zasiłek opiekuńczy w Polsce?

Zastanawiasz się, komu przysługuje zasiłek za opiekę nad osobą starszą i jakie warunki trzeba spełnić, by legalnie skorzystać z tego świadczenia w Polsce? Sprawa wcale nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom ubezpieczonym w ZUS – zarówno tym zatrudnionym na umowę o pracę, jak i zleceniobiorcom czy przedsiębiorcom, którzy opłacają dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Kluczowy jest tu jeden fakt: musisz być objęty ubezpieczeniem chorobowym w dniu rozpoczęcia opieki nad seniorem.

O świadczenie możesz się ubiegać wtedy, gdy osoba starsza w Twojej rodzinie nagle zachoruje lub będzie potrzebować intensywnej pomocy po hospitalizacji. Liczy się jednak coś jeszcze – brak innych członków rodziny, którzy mogliby zapewnić opiekę w tym czasie. Jeśli ktoś inny mieszka z seniorem i może się nim zająć, ZUS może odmówić przyznania świadczenia. Dodatkowo musisz formalnie zwolnić się z obowiązków zawodowych – na przykład złożyć wniosek o urlop opiekuńczy i dostarczyć zwolnienie lekarskie dla osoby, którą się opiekujesz.

Ten typ świadczenia nie działa na zasadzie „bo chcę”, ale „bo muszę i spełniam warunki”. Nie wystarczy dobra wola czy chęć pomocy bliskiemu – liczy się formalna sytuacja ubezpieczeniowa i zdrowotna. To dlatego warto wcześniej zorientować się, czy rzeczywiście masz prawo do tego zasiłku i jak wygląda jego procedura krok po kroku. Nieznajomość przepisów może Cię kosztować nie tylko czas, ale i pieniądze.

Skoro mowa o formalnościach, warto też pamiętać, że praca w opiece wiąże się z rozliczeniami podatkowymi – więcej na ten temat znajdziesz w artykule na temat ryczałtu podatku dla opiekunek – prostsze rozliczenia czy pułapka?

Ile wynosi zasiłek opiekuńczy w 2025 roku? Sprawdź, zanim złożysz wniosek

Jeśli zastanawiasz się, ile wynosi zasiłek opiekuńczy dla seniora w 2025 roku, musisz wiedzieć, że jego wysokość nie jest stała dla każdego. To świadczenie wyliczane jest na podstawie Twoich dochodów – konkretnie: 80% średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy. Przykład? Przy zarobkach na poziomie 8000 zł brutto, miesięczny zasiłek może wynieść około 6400 zł brutto. Warto wiedzieć, że zasiłek wypłacany jest za każdy dzień sprawowania opieki, w tym również za weekendy i święta, co ma duże znaczenie dla osób opiekujących się całodobowo.

Oprócz klasycznego zasiłku opiekuńczego, w Polsce funkcjonują także inne formy wsparcia, które mogą Cię zainteresować. Zasiłek pielęgnacyjny, wypłacany od 2019 roku, wynosi obecnie 215,84 zł miesięcznie i przysługuje między innymi osobom, które ukończyły 75 lat. Jest też dodatek pielęgnacyjny, który ZUS dolicza do emerytury lub renty. Od marca 2025 jego wysokość to 348,22 zł miesięcznie, a wypłacany jest automatycznie po ukończeniu 75. roku życia.

Na szczególną uwagę zasługuje także nowe świadczenie wspierające, obowiązujące od 2024 roku. Przysługuje osobom z niepełnosprawnością i może sięgnąć nawet 4141 zł miesięcznie, w zależności od przyznanych punktów w ocenie potrzeby wsparcia (skala od 70 do 100). To jedno z najwyższych świadczeń tego typu w Polsce, ale jego przyznanie wymaga złożonej procedury i odpowiedniej dokumentacji.

Przegląd świadczeń opiekuńczych dla seniorów w Polsce (2025)

Jeśli interesuje Cię także, jakie formy wsparcia i świadczenia przysługują seniorom w Niemczech, sprawdź nasz poradnik: prawo do opiekunki w Niemczech – jakie warunki trzeba spełnić i jakie świadczenia możesz uzyskać.

Opieka w Niemczech – ile wynosi Pflegegeld i kto może z niego skorzystać?

W Niemczech system opieki nad osobami starszymi wygląda zupełnie inaczej niż w Polsce – i dla wielu osób może okazać się znacznie korzystniejszy, choć bardziej skomplikowany. Pflegegeld to pieniężne świadczenie wypłacane osobom potrzebującym opieki, jeśli ta opieka odbywa się w warunkach domowych i zapewniana jest przez członka rodziny lub opiekuna nieformalnego. W 2025 roku stawki zostały podwyższone o 4,5%, co oznacza realną różnicę w portfelu.

Wysokość świadczenia zależy od przyznanego stopnia opieki – tzw. Pflegegrad, który określa poziom niezdolności do samodzielnego funkcjonowania. Pflegegeld w 2025 roku wynosi odpowiednio:

• 347 euro przy Pflegegrad 2,
• 599 euro przy Pflegegrad 3,
• 800 euro przy Pflegegrad 4,
• 990 euro przy Pflegegrad 5.
  

By skorzystać z tego systemu, konieczne jest ubezpieczenie w niemieckim systemie pielęgnacyjnym (Pflegeversicherung) oraz formalnie potwierdzona potrzeba opieki, oceniana przez odpowiedni organ. Co ważne – świadczenie to wypłacane jest bezpośrednio osobie wymagającej opieki lub jej opiekunowi i może stanowić znaczące wsparcie w pokryciu kosztów życia czy opieki.

Czy Polacy mogą pobierać niemieckie świadczenia opiekuńcze? Poznaj ograniczenia i wyjątki

Choć niemiecki system Pflegegeld wydaje się korzystny, nie każdemu Polakowi będzie on przysługiwać – zwłaszcza jeśli mieszka w Polsce. Niemieckie prawo jasno określa, że osoby zamieszkałe w Polsce, które pobierają niemiecką emeryturę, nie mają prawa do pieniędzy z tytułu Pflegegeld. Co więcej, nawet jeśli ktoś mieszka w Niemczech, ale otrzymuje polską emeryturę, to ma prawo jedynie do świadczeń rzeczowych – np. usług opiekuńczych, ale już nie do wypłat gotówkowych.

To bardzo ważna różnica, którą warto rozumieć, zanim podejmiesz decyzję o staraniu się o świadczenie. Zdarza się, że osoby ubiegające się o niemieckie wsparcie nie mają pełnej wiedzy o tych przepisach, a później są zaskoczone odmową. Niemiecki system jest restrykcyjny, ale przejrzysty – dlatego warto wcześniej upewnić się, czy spełniasz wszystkie warunki. Dotyczy to także przypadków opieki nad bliskimi przez Polaków na stałe mieszkających w Niemczech.

W praktyce oznacza to jedno – jeśli chcesz skorzystać z niemieckiego świadczenia pielęgnacyjnego, musisz mieć miejsce zamieszkania oraz ubezpieczenie w Niemczech. Każda inna sytuacja jest obarczona wyjątkami i może skończyć się odmową.

Delegacja czy zatrudnienie prywatne? 

Jeśli planujesz wyjazd do pracy jako opiekunka osoby starszej do Niemiec, musisz wiedzieć, że istnieją dwa główne modele zatrudnienia. Pierwszy to tzw. model delegowania (Entsendemodell) – w tym przypadku jesteś zatrudniona przez polską agencję opiekunek osób starszych, taką jak Herznet24, która deleguje Cię do pracy w Niemczech. To forma szczególnie ceniona przez osoby, które cenią sobie stabilność i legalne zatrudnienie w polskim systemie ubezpieczeń społecznych.

Drugi model – tzw. Arbeitgebermodell – polega na bezpośrednim zatrudnieniu przez niemiecką rodzinę. Choć czasem pozwala na wyższe zarobki, wiąże się z większym ryzykiem i koniecznością znajomości niemieckiego prawa pracy. Brak wsparcia agencji może oznaczać też problemy z ubezpieczeniem, dokumentacją czy sytuacjami kryzysowymi.

Formalności i wynagrodzenie – co musisz wiedzieć, zanim wyjedziesz do opieki w Niemczech?

Zanim podejmiesz pracę w charakterze opiekunki w Niemczech, musisz zadbać o komplet niezbędnych dokumentów. Na liście obowiązkowej znajduje się ważny dowód osobisty lub paszport, umowa z agencją opiekuńczą, zaświadczenie A1, które potwierdza Twoje ubezpieczenie w Polsce, a także Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). W wielu przypadkach pracodawca lub agencja wymaga także CV i certyfikatów potwierdzających Twoje kwalifikacje, zwłaszcza jeśli opiekujesz się osobami leżącymi czy cierpiącymi na choroby demencyjne.

Od maja 2024 roku minimalne wynagrodzenie dla pomocników pielęgnacyjnych w Niemczech wynosi 15,50 euro brutto za godzinę. W praktyce oznacza to, że miesięczne koszty zatrudnienia opiekunki wahają się od 2500 do nawet 6000 euro, w zależności od modelu zatrudnienia, lokalizacji i zakresu obowiązków. Od lipca 2025 roku wejdą w życie kolejne zmiany – m.in. 9 dodatkowych dni urlopu płatnego dla pracowników pracujących w systemie pięciodniowym oraz nowe przepisy dotyczące czasu pracy i odpoczynku.

Pamiętaj – decyzja o wyjeździe to nie tylko kwestia zarobków, ale też formalności. Tylko legalne zatrudnienie daje Ci realną ochronę w przypadku nagłych zdarzeń, wypadków, a także… spokojną głowę. Dlatego współpraca z zaufaną agencją, która zadba o wszystkie szczegóły, to nie dodatek, ale absolutna podstawa.